Nederlands Dagblad, zaterdag 9 september 1995, door Lizette Bel


Dwaze Vaders voelen zich slachtoffers

van het systeem


Vader beschilderde huisje langs snelweg A16

"Wanneer de vader na een scheiding zijn kind niet meer mag zien, komt dat meestal niet omdat hij een slechte vader is, maar omdat de moeder gefrustreerd is. Er heerst na een scheiding vaak een ruziesfeer en wat ligt dan meer voor de hand dan je ex-partner te pakken op zijn zwakste punt. Juist, de kinderen." Voorzitter van Stichting Dwaze Vaders, Tjerk Bakker, spreekt uit ervaring. Als kind had hij zo'n zestien jaar geen contact met zijn vader en na een scheiding werd hem de omgang met zijn eigen kroost ontzegd. "Toen zag ik in dat er iets aan gedaan moest worden", herinnert de voorzitter zich. "Op 21 september 1989 was ik nauw betrokken bij de oprichting van Dwaze Vaders."

ledereen kan donateur worden van de stichting. Het geld waarmee de activiteiten moeten worden bekostigd, is dan ook afkomstig uit alle lagen van de bevolking. "De problematiek is overal hetzelfde", vertelt Bakker. "Een echtpaar gaat uit elkaar. Kinderen blijven volgens een soort natuurlijk automatisme meestal bij de moeder. Daarom zijn veruit de meeste donateurs van onze stichting van het mannelijk geslacht. In de praktijk staat de vader niet de volgende dag al op de stoep om thee te komen drinken. Er gaat een maand overheen voordat hij eens een telefoontje pleegt en dan begint de ellende: de hoorn wordt erop gesmeten of er wordt helemaal niet opgenomen. Aanvankelijk denkt de vader nog dat het wel goed zal komen, dus het inschakelen van een advocaat stelt hij zo lang mogelijk uit. En ja, ik moet toegeven dat daarmee vaak te lang wordt gewacht. Eer de advocaat erbij is gehaald, zijn we vaak een jaar of twee verder. Mannen hebben nou eenmaal niet zo'n 'moedergevoel' als vrouwen."

De redenen waarom een moeder haar ex-man de omgang met hun kinderen kan ontzeggen, lopen nogal uiteen. Volgens Bakker wordt een leugentje daarbij niet geschuwd. "Een moeder kan de vader beschuldigen van incest of gewoon zeggen dat haar ex-man gevaarlijk is voor het kind. Het komt heel vaak voor dat de moeder beweert dat zij nerveus en onrustig wordt wanneer het kind steeds naar de vader gaat en dat haar nervositeit een nadelige invloed heeft op het kind. Wij vinden echter dat de rust die gecreŽerd wordt door het contact tussen vader en kind te verbreken, een valse rust is. Ik kan dat uit eigen ervaring zeggen: zelf heb ik de band met mijn vader lange tijd moeten missen en dat is helemaal niet voordelig voor mij geweest. Beter is het dat een moeder die last heeft van spanningen, hulp zoekt."

John Pas, vader van Patricia en Raymond, vocht lange tijd voor de naleving van de door de rechter opgestelde omgangsregelingen. "Mijn ex-vrouw had altijd wel een of ander smoesje om zich niet aan de regeling te houden. Op een gegeven moment eiste de rechter een dwangsom, maar er was niemand beschikbaar om die te incasseren." Ook met de kinderbescherming heeft Pas slechte ervaringen. "In 1992 gaven school en huisarts het dringende advies mijn zoon naar een kinderpsychiater te sturen. Mijn ex-vrouw volgde dit advies anderhalf jaar later pas op! Als ik de kinderbescherming vraag deze zaak uit te zoeken, gebeurt er niets. Er wordt daar ontzettend veel afgeschoven. Steeds weer andere onderzoekers werken aan een zaak en die beginnen iedere keer van het begin af aan."

Smeerlapperij
Na een volgens zijn zeggen valse incestbeschuldiging mocht Dwaze Vader Albert Streep zijn kinderen Wim en Suzan niet meer zien. "Ze hebben mijn zoontje tegen me laten getuigen. Gelukkig spreekt een kind altijd de waarheid en zijn getuigenissen waren dan ook tegenstrijdig. Maar denk je eens in wat het betekent voor een kind van vier jaar om tegen je eigen vader te getuigen. Ik kan me zo verschrikkelijk kwaad maken om die smeerlapperij."

Volgens Pas houdt de ouder die bij de scheiding de kinderen heeft, 99 procent van de touwtjes in handen. "De eerste klap is een daalder waard, zeg ik altijd. Mijn ex-vrouw kan de vreselijkste dingen over mij zeggen zonder daarvoor gestraft te worden. Ik kreeg een waarschuwing van de politie toen ik een boze brief naar haar had gestuurd. Getuigenissen in mijn nadeel worden nauwelijks gecontroleerd. Ik zou een stapel dreigbrieven hebben gestuurd, maar mijn ex-vrouw wordt nooit gevraagd die te tonen. Het is zelfs gebeurd dat een buurvrouw in een zaak ten onrechte als pedagoge werd opgevoerd." Adjunct-directeur van het bureau van de Raad voor de Kinderbescherming in Eindhoven H. Krooi ontkent dat de ex-partner die de zorg voor de kinderen heeft, de hand boven het hoofd wordt gehouden. Wel ziet hij de zwakheden van het huidige systeem. Volgens de wet moet er altijd een omgangsregeling komen, behalve bij zwaar wegende redenen. Als de rechter zo'n reden heeft gevonden, kunnen wij niets meer doen. Wij zijn een onderzoeksinstantie en geen hulpverlenende instelling. Is er sprake van onwil van een van de ouders dan zijn wij ook vrij machteloos, want voor een goede omgangsregeling is de medewerking van beide ouders nodig. Gelukkig is het in 95 procent van de scheidingsgevallen geen probleem een goede regeling te treffen."

Een scheiding tussen vader en kind heeft voor beide partijen nadelige gevolgen. Voorzitter Bakker somt op: "Het kind wordt voor de helft van zijn wortels afgesneden, want hij heeft niet alleen geen contact meer met zijn vader, maar ook niet meer met de familie van zijn vader. Dat heeft een negatieve invloed op zijn ontwikkeling, want het heeft naast een moederfiguur ook een vaderfiguur nodig. Voor de vader is het verbreken van het contact met zijn kind een klap die altijd voelbaar zal blijven. Hij krijgt veel verdriet te verwerken en dat uit zich vaak in agressie en depressiviteit. Soms verliest hij hierdoor zelfs zijn werk. Daarbij kunnen nog de hoge kosten voor een advocaat komen. Als je kind overlijdt, is dat ook iets wat je nooit meer te boven komt. maar je kunt het toch plaatsen. Is je kind echter nog in leven, dan kun je het verlies niet verwerken.'.

"Ik heb in die vijf jaar procederen al heel wat gestresst", zegt Pas hierover. Je blijft zoeken naar gerechtigheid." Hoe vreemd het ook moge klinken. Pas heeft inmiddels vrijwillig de omgangsregeling opgegeven. "Mijn ex-vrouw sloeg de kinderen als ze een week-endje bij mij waren geweest. De rechter raadde aan om gewoon door te gaan met de regeling. Mijn ex zou er vanzelf aan wennen. Maar ik kon het niet aanzien dat mijn kinderen de hele tijd zenuwachtig waren voor wat hun te wachten stond.'

Ontvoeren
Geldelijke steun kan de stichting Dwaze Vaders niet verlenen aan haar donateurs. "We krijgen geen financiŽle bijstand of subsidie van de overheid, wat overigens heel oneerlijk is meent Bakker." "Vrouwengroeperingen krijgen toch ook subsidie? Wij leven louter van donaties en dat is geen vetpot. Onze donateurs zijn veelal niet in staat om trouw hun bijdrage over te maken. Ze hebben te maken met verhuizingen en advocaten. MateriŽle hulp geven we alleen in enkele uitzonderlijke situaties, bij voorbeeld als de vader gedwongen is zijn kind te ontvoeren. Soms komt het gewoon voor dat een kind gevaar loopt als het bij de moeder blijft. Het liefst zouden we een soort blijf-van-mijn-kind huizen oprichten, analoog aan de blijf-van-mijn-lijf huizen. Daar zouden deze vaders dan een onderdak moeten vinden." Dwaze Vaders onderneemt verschillende acties die tot doel hebben de positie van de vader te verbeteren. "leder jaar houden we op de tweede dinsdag in september - een week voor Prinsjesdag - een demonstartie bij het Binnenhof. Bij de marmeren plaat waarin de grondrechten van de mens gegraveerd staan, staan we met een spandoek met daarop de tekst: 'Nederland schendt mensenrechten'. Verder bezetten we als dat nodig is advocatenkantoren en gebouwen van de gezinsvoogdij en de Raad van Kinderbescherming. Vaders houden ook wel eens individuele acties. Zij schrijven dan bij voorbeeld leuzen op viaducten."

Streep heeft een geheel eigen manier van individuele actie voeren. "Ik loop met een bord voor mijn kop door heel Nederland. Het is een hartvormig bord met de tekst 'Vader mist Kind' en ik krijg er veel reacties op van voorbijgangers." Dat Streep met zijn eenmansdemonstraties echt overal komt, blijkt wel uit het feit dat hij bijna in alle straten van het Monopoliespel heeft gelopen. "Van 7 tot 12 september ben ik in Rotterdam en dan heb ik alle straten van het spel gehad. Zo probeer ik de moed erin te houden, anders ga ik er onderdoor."
De boodschap van Streep heeft een dubbele bodem. "Als je goed nadenkt over de tekst op het bord, dan begrijp je dat ook God de Vader veel van zijn kinderen mist. Er zijn zoveel mensen die hem niet willen kennen. Als iemand mij vraagt over het bord, vertel ik altijd over de Heer. Ik geloof dat ik dit heb moeten meemaken om te kunnen getuigen. Hosea moest immers ook trouwen met een hoer om te kunnen verwoorden wat het voor God betekende om Zijn volk te zien afhoereren. En ik merk dat de Heer met me is. Op een keer liep ik langs de Scheveningse boulevard. Er was daar een entertajner bezig. Ik vroeg zijn microfoon om even wat te verteIlen en ik deed mijn verhaa. Daarna begon die man 'De glimlach van een kind' te zingen. Na de eerste zin hield hij op: het drong tot hem door dat ik nooit de glimlach van mijn kind zag. Toen heb ik 'We shall overcome' gezongen." Stichting Dwaze Vaders is geen christelijke organisatie. Streep heeft daar geen problemen mee. "De arbeiders moeten tenslotte in de wijngaard werken." Zijn activiteiten baarden aanvankelijk nogal wat opzien. "Maar ik merk dat er steeds meer acceptatie komt. En ook als ik op straat loop krijg ik weinig negatieve reacties. In Ijmuiden, waar mijn ex-vrouw woont, ben ik een keer op de markt in eIkaar geslagen. Ik ben daar erg zwart gemaakt. Maar ja, je schudt nou eenmaal mensen wakker en dat heeft zo zijn gevolgen.'

Omgangsonrecht
Actie op monument grondwet artikel 1 "We doen ons best om goede contacten met politici te onderhouden", zegt Bakker. "Vorig jaar zonden we het boekje Omgangsonrecht, de Nederlandse situatie naar alle leden van de Tweede Kamer. Met de Raad voor de Kinderbescherming proberen we ook een relatie op te bouwen, maar dat gaat heel moeizaam. Verder hebben we intensieve contacten met een aantal advocaten. Door contacten met buitenlandse groeperingen kunnen we de Nederlandse situatie goed vergelijken met die in andere landen. Twee maanden geleden was er nog een internationale conferentie in Zeist waar soortgelijke organisaties uit heel Europa, inclusief het Oostblok en Amerika elkaar ontmoetten."

Voor de gedupeerde vaders heeft de stichting persoonlijke aandacht. "We geven bij voorbeeld telefonische voorlichting. Aan het boek dat ik zojuist noemde, kunnen vaders ook veel hebben. In enkele gevallen doen wij bemiddelingspogingen." En natuurlijk vinden de vaders steun bij elkaar. "We zijn allemaal slachtoffers van het systeem", verwoordt Pas het gevoel van saamhorigheid.
Veel moeilijkheden bleven door de jaren heen onopgelost. Toch mocht Stichting Dwaze Vaders enkele succesjes boeken. "Nadat we her: boekje naar de Tweede Kamer hadden gestuurd, reageerden alle partijen, op de kleine christelijke na, positief. Eigenlijk is alleen het verschijnen van dat boekje al een succes te noemen. Voorts hebben we altijd vrij veel aandacht van de pers gehad en het is heel belangrijk dat onze activiteiten vaak in het nieuws zijn. Dat voorkomt dat onze zaak niet verzandt; iets wat veel politici eigenlijk graag zouden willen."

De Tweede Kamer stelde naar aanleiding van Omgangsonrecht. de Nederlandse Situatie een commissie in. Maar die heef er tot nu toe nog maar bitter weinig van begrepen", zegt Bakker teleurgesteld. "Er dat terwijl onze eisen zo duidelijk zijn. In de eerste plaats willen we dat er ander: gescheiden gaat worden: niet zomaar patsboem uit elkaar gaan, maar eerst een jaar onder leiding van een scheidingsdeskundige de stap overwegen. In die periode moet het echtpaar goed ervan doordrongen raken wat de gevolgen zijn van een scheiding, vooral voor de kinderen. Ten tweede vinden we dat er een zo genaamde 48-uurs regeling moet komen Deze houdt in dat de ouder die het kind achterlaat na 48 uur weer contact moet kunnen hebben, Verder zijn we van mening dat beide ouders vader en moeder moeten kunnen blijven. Bij een scheiding is er wel sprake van een ex-man en een ex-vrouw, maar nooit van een ex-vader of ex-moeder. Tenslotte moeten er sancties komen wanneer een van deze drie regels wordt overtreden."

Slachtoffer
De Raad voor de Kinderbescherming heeft ook duidelijk voor ogen hoe de wet met betrekking tot echtscheidingen gewijzigd moet worden. Krooi: "Het huidige echtscheidingsrecht werkt problemen in de hand. De verantwoordelijkheid ligt te veel bij de rechter in plaats van bij de scheidende partners. Echtparen zouden pas moeten kunnen scheiden wanneer er een omgangsregeling is vastgesteld. Omgangsbemiddeling in een vroeg stadium van de scheiding is erg belangrijk." Hierin lijkt de Raad aardig op ťťn lijn te zitten met Dwaze Vaders. Over sancties denkt de Kinderbescherming anders. "Daar wordt het kind het slachtoffer van. Als er een nieuwe wet komt, moet het belang van het kind voorop staan."

De vier eisen die Stichting Dwaze Vaders stelt, zouden ingang moeten kunnen vinden in alle lagen van de Nederlandse bevolking, ook bij christenen. Bakker vindt het vreemd dat zijn organisatie juist in christelijke kring op verzet stuit. Ik ben zelf overtuigd christen en mijn ervaring is dat veel van mijn medechristenen reageerden met: 'dan had je maar niet moeten schelden'. Tja, dat is hetzelfde wanneer je onder een auto komt en je hoort: 'dan had je maar moeten uitkijken'. Natuurlijk moet je uitkijken en natuurlijk is het beter om niet te schelden, maar als het dan toch gebeurt? Een verkeersslachtoffer Iaat je toch ook niet gewond op de weg liggen?